Ar   21-22 Mehefin, lansiodd Comisiynydd Iechyd a Diogelwch Bwyd Ewrop, Vytenis   Andriukaitis, gyfarfod cyntaf Gweithredu ar y Cyd ar Anghydraddoldebau Iechyd   ”Tegwch Iechyd yn Ewrop” yn Lwcsembwrg.

Siaradodd   y Comisiynydd i rychwant eang ac uchelgeisiol y Gweithredu ar y Cyd hwn, gan   ddisgrifio’r Gweithredu ar y Cyd fel fforwm allweddol i hybu mwy o degwch   mewn canlyniadau iechyd a lleihau gwahaniaethau rhwng gwledydd a chyfranogiad   pob Aelod-wladwriaeth bron.

Gyda’i ffocws ar benderfynyddion economaidd-gymdeithasol iechyd ac   anghydraddoldebau iechyd yn ymwneud â ffordd o fyw, yn cynnwys ffocws penodol   ar fudwyr a grwpiau agored i niwed, mae gan y Gweithredu ar y Cyd 4 amcan   penodol:

  • cyfrannu at gynllunio a datblygu polisïau i fynd   i’r afael ag anghydraddoldebau iechyd ar lefel Ewropeaidd, cenedlaethol,   rhanbarthol a lleol;
  • rhoi camau ar waith sy’n rhoi’r cyfle gorau i   fynd i’r afael ag anghydraddoldebau iechyd mewn Aelod-wladwriaethau sy’n   cymryd rhan;
  • cryfhau ymagwedd gydweithredu yn mynd i’r afael   ag anghydraddoldebau iechyd a hwyluso cyfnewid a dysgu ymysg   Aelod-wladwriaethau;
  • Hwyluso trosglwyddo arferion da.

Mae   mwy o wybodaeth am y Gweithredu ar y Cyd newydd i fynd i’r afael ag   anghydraddoldebau iechyd yn Ewrop ar gael trwy wefan y Comisiwn   Ewropeaidd.

Mynychodd Dr Gill   Richardson a Cathy Weatherup gyfarfod JAHEE fel cynrychiolwyr o Iechyd   Cyhoeddus Cymru.

Mae Cymru wedi ymrwymo i   gymryd rhan yn Rhaglen Gweithredu ar y Cyd ar Degwch Iechyd Ewrop (JAHEE)   mewn cyfarfod yn Lwcsembwrg.

Mae JAHEE, rhaglen 3   blynedd gyda chyllideb o €3.125 miliwn, wedi ei chydlynu gan yr Instituto   Superiore di Sanità yn Rhufain (yr Eidal), yn gyfle i wledydd sy’n cymryd   rhan fynd i’r afael ag anghydraddoldebau iechyd a phenderfynyddion   cymdeithasol sylfaenol iechyd ar draws Ewrop ar y cyd.

Mynychwyd yr achlysur   lansio gan 49 o arbenigwyr iechyd y cyhoedd o 25 o wledydd yr UE (Undeb   Ewropeaidd) ynghyd ag arbenigwyr oedd wedi cael gwahoddiad o Norwy, Serbia a   Bosnia Herzegovina.

Amcan sylfaenol y prosiect   yw gwella iechyd a lles dinasyddion Ewropeaidd a chael mwy o degwch mewn   canlyniadau iechyd ar draws yr holl wledydd a grwpiau ar draws cymdeithas   trwy archwilio penderfynyddion economaidd-gymdeithasol iechyd ac   anghydraddoldebau iechyd sy’n ymwneud â ffordd o fyw. Bydd y prosiect hefyd   yn canolbwyntio ei ymdrechion ar fudwyr gan fod iechyd gwael a diffyg   mynediad i wasanaethau iechyd yn aml yn rhwystr i fwy o integreiddio.

Cynrychiolwyd Cymru, yr   unig wlad yn y DU (y Deyrnas Unedig) i gymryd rhan, gan dîm ar y cyd o Iechyd   Cyhoeddus Cymru, sef Cathy Weatherup a Gill Richardson o’r Is-adran Polisi,   Ymchwil a Datblygu Rhyngwladol a Rhodri Wyn Jones o Lywodraeth Cymru. Fel unig   gynrychiolwyr y DU, bydd y tîm yn lledaenu unrhyw negeseuon a chynnyrch o’r   Gweithredu ar y Cyd i wledydd eraill y DU gan ddefnyddio rhwydweithiau sydd   eisoes yn bodoli.

Bydd y cydweithwyr yn   cefnogi’r rhaglen gyffredinol a’r asesiadau gwlad, a bydd Gill yn gweithio   gyda chydweithwyr ar draws Ewrop, o dan arweiniad Norwy, i archwilio ffyrdd o   leihau anghydraddoldebau yn iechyd mudwyr rhyngwladol.

Yn y cyfamser, bydd   Cathy’n gweithio gyda grŵp, o dan arweiniad cydweithwyr o’r Ffindir, i   ganolbwyntio ar lywodraethu a systemau’n ymwneud â pholisi iechyd er mwyn   sicrhau bod iechyd a thegwch yn cael eu hystyried ym mhob polisi ar draws   lefelau lleol, rhanbarthol, cenedlaethol ac Ewropeaidd. Mae Cymru’n arwain y   ffordd yn y maes hwn trwy Ddeddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol, disgwylir y   byddwn yn llunio ac yn dylanwadu ar waith sy’n dod i’r amlwg gan ddefnyddio   ein profiad presennol fel canllaw. 

Mae’r Gweithredu ar y Cyd yn cysylltu â gwaith   Sefydliad Iechyd y Byd (WHO) Ewrop sydd yn monitro ac yn olrhain anghydraddoldebau   iechyd ar draws y rhanbarth. Bydd Gill yn cefnogi Chris Brown, Cyfarwyddwr Canolfan   Fenis WHO, yng nghyfarfod pwyllgor WHO Ewrop yn Rhufain yr wythnos   nesaf lle bydd WHO Fenis yn lansio Offeryn Adrodd ar Statws Tegwch Iechyd   (HESRi).

Bydd y Gweithredu’n   defnyddio amrywiaeth o ffynonellau data i nodi a mynd i’r afael ag   anghydraddoldebau iechyd ar draws Ewrop yn cynnwys Adroddiad Iechyd   Ewropeaidd Sefydliad Iechyd y Byd (WHO) a gyhoeddwyd ar 12 Medi 2018.

Am fwy o wybodaeth, ewch i   wefan y Comisiwn Ewropeaidd.